Gölovez

 

Latince Adı: Colocasia esculenta

 

GÖLÖVEZ(Colocasia esculenta)

Gölevez , yılanyastığıgiller (Araceae) familyasından bolca potasyum barındıran bir bitki. Türkiye'de sadece Bozyazı ile Anamur arasında yetişir.

Kolokas olarak da bilinir. Yaygın olarak bilinen adı 'taro' dur. Dik bir şekilde çıkan uzun yaprak saplarının üzerindeki geniş yapraklarıyla otsu yapıda olan gölevez bir yıllık bir bitkidir. Yaprak sapları, toprak altındaki yumru ve yumrucukların tepesindeki helezonların içinden çıkmaktadır. Gölevezin yaprakları fil kulağı şeklindedir. Botanik açısından yumrular 'korm' ve yumrucuklar 'kormel' olarak bilinir. Yumrucuklara halk dilinde 'fili' adı verilmekte olup bunlardan çoğaltılmaktadır. Yaprakları devetabanı çiçeğinin yapraklarına benzer.

Gölevez, nişastalı bitkiler sınıfından olup yumru gelişimine göre 2 farklı büyük çeşide sahiptir. Bunlardan birisi C.e.var.antiqorum: bir küçük ana yumru ve etrafında birkaç yumrucuklar. İkincisi ise C.e.var.esculanta: bir büyük ana yumru ve birkaç yumrucuktan oluşur. Sürekli yağmurların ve yüksek sıcaklığın hakim olduğu tropik bölgelerde gölevez dikimden sonra sulama gerektirmeden kendiliğinden yetişmektedir. Asya'nın güney

doğusundan Afrika kıtasına ve Pasifik adalarına kadar üretimi yayılmıştır. Gölevez; Asya, Afrika, Orta Amerika ve Pasifik adalarında yaşayan 400-500 milyon insanın temel gıda kaynağıdır. Gölevez yumrusunu damak zevkine uygun sunmak için özel pişirme metodları geliştirilmiştir; sınırlı haşlama, kurutma, kızartma, öğütme, rendeleme, fırınlama. Gölevez kuru fasulye ve nohut yemekleri gibi isteğe bağlı olarak et ile haşlanarak yemeği yapılmaktadır. Gölevezin diğer değerlendirilme şekilleri; Fırınlanarak ve haşlanarak mantı ve börek yapılıp hindistan cevizi ile tüketilmektedir. Kururtulup öğütülmüş ince tozu;ekmek,pasta,mama ve makarnalarda katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Gölevez nişastası,plastik ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır. Gölevez yumrusu %10 müsilaj içerir.Gölevez zamkı(müsilaj) diyet ürünlerine katılmaktadır. Yaprak saplarından Vietnam çorbası yapılmaktadır.

Gölevez yaprakları sarma ve çorba olarak değerlendirilmektedir. Yumru haşlanarak sebze yemekleri yapılabilmektedir

Güney Pasifik'in Polinezya nüfusunda kalınbağırsak kanseri oranının düşük olmasında gölevezin temel gıda olarak

yaygınlığının etkili olduğu sonucuna varılmıştır.100 g. Taze gölevez yumrusu 500-600 kj. Civarında enerji

vermektedir. Önemli bir enerji kaynağı olan ve kalınbağırsak kanseri hastalığına karşı koruyucu olmasından dolayı

gölevezin üretim ve tüketiminin yaygınlaşması insan sağlığı ve Türkiye ekonomisi açısından büyük önem arz